Radicale Gastvrijheid

Ons jaarthema ontlenen we aan Paul Simon’s legendarische song ‘Graceland’: “We have reason to believe we all will be received in Graceland.” Of in het kort en in het Nederlands: radicale gastvrijheid. In 7 statements pakken we uit hoe dit er uit zou kunnen zien.


Statement #1: We oefenen radicale gastvrijheid

Omdat het leven vanuit die houding je niet komt aanwaaien en we alle ruimte krijgen om te leren, is onze insteek: we oefenen radicale gastvrijheid.

Om met de woorden van Franciscaan Richard Rohr te spreken: ‘we do not think ourselves into new ways of living, we live ourselves into new ways of thinking.’



Statement #2 We scheppen heilige ruimte

Gastvrijheid is ruimte maken voor de ander in een ruimte die jou eigen is. Dat is spannend. Want wat neemt die ander mee naar binnen, welke invloed oefent de vreemdeling op jou uit, hoeveel energie kost hij of zij? Maar ook: wat gebeurt er als je die ruimte z’n werk laat doen? Kan er iets ontstaan dat je zelf nooit had kunnen bewerkstelligen?

Gastvrijheid is daarom durven loslaten van controle. Dat geldt ook voor ons als festival. We kunnen een hoop organiseren en regelen, maar deze heilige ruimte is niet van ons. Wat er in het hart van het festival gebeurt op het gebied van inspiratie, innovatie en nieuw leven – daar zijn wij geen eigenaar van.

We oefenen radicale gastvrijheid door bewust een stap terug te doen. We laten ruimte voor en verbazen ons over wat er ontstaat als we de ander, God en medemens, de ruimte geven om te zijn.



Statement #3 we luisteren en kijken met aandacht

Verwar radicale gastvrijheid niet met tolerantie. Hoewel niets mis met dat laatste, kan dat namelijk zomaar vervallen in verkapte onverschilligheid. Jij mag zijn wie je bent, ik mag zijn wie ik ben en verder heb ik nul interesse in jou.

Radicale gastvrijheid is harder werken dan dat. Het vraagt oprechte interesse en betrokkenheid. Het vraagt om luisteren en kijken met aandacht.

Zo kan ook respect een holle frase zijn. ‘Ik ben het er niet mee eens, maar ik heb er wel respect voor’ klinkt misschien bekend. Te makkelijk! Want respect betekent letterlijk ‘nog een keer kijken’. Zoals een portretschilder dat doet. Het vergt aandacht en de wil om je in de ander te verdiepen.



Statement #4: onze gastvrijheid is onvoorwaardelijk

Waarom kiezen we ervoor de gastvrijheid die we beoefenen ‘radicaal’ te noemen? Maak je dat wel waar? Is het niet heel pretentieus? Is er dan ook een niet-radicale vorm van gastvrijheid? Kortom: sjouw je niet onnodige ballast mee met zo’n stevig woord?

Het statement van vandaag raakt misschien het meest aan de reden waarom we er toch voor kiezen dit woord te gebruiken. In de gastvrijheid waar we naar streven is geen plaats voor superioriteitsgevoel. Je schenkt het niet om jezelf beter te voelen, er een beloning van God voor te krijgen of om de ander te kunnen veranderen.

Natuurlijk mag je hopen, toewensen, bidden, debatteren, schuren en scherpen. Verwar onvoorwaardelijk alsjeblieft niet met onverschillig. Maar er is geen verborgen agenda, geen ‘love trap’. Laten we daar ver van blijven.


Statement #5: we laten onszelf verwelkomen

Tot nu toe in deze statement-serie heeft de focus vooral gelegen op het gastvrij ontvangen van de ander. Net zo belangrijk en misschien wel moeilijker, is het laten verwelkomen van jezelf. Ontvangen van wat de ander je geeft, zonder enige vorm van transactie, zonder er iets voor terug te doen of terug te geven.

Ecoloog en theoloog Norman Wirzba deelt in het volgende korte filmpje een aantal gedachten over hoe gastvrijheid samenhangt met mens-zijn. En hoe God de wereld schiep uit gastvrijheid, om dat wat niet God is te voeden en tot bloei te laten komen.

Jezelf laten verwelkomen heeft dan alles te maken met je bloei, terwijl leven in isolement en onafhankelijkheid dit behoorlijk in de weg kan staan.

Kijk het hele filmpje hier, zeer de moeite waard:
https://www.youtube.com/watch?v=gZb9MwnQVdw&t=3s



Statement #6: we wagen de gok

Never trust a stranger with your heart‘ zong zangeres Kim Wilde helemaal terug in de jaren tachtig. In het statement van vandaag onderkennen we de risico’s van het binnenlaten van een vreemdeling. We zijn niet naïef. We weten dat er mensen zijn die aan het overleven zijn, daarin alleen maar aan zichzelf denken en niet schuwen misbruik te maken van een ander (al dan niet bewust). Maar we laten dit risico niet bij voorbaat al de rem op onze gastvrijheid zetten. We wagen de gok.

Filosoof Richard Kearney stelt zelfs dat de gok om gastvrij te zijn ervoor heeft gezorgd dat Abraham een voor onmogelijk gehouden kind kreeg, en Maria ook. Een artikel over deze gedachten lees je op Lazarus: https://lazarus.nl/2018/05/de-vreemdeling-is-de-kans-op-een-nieuwe-openbaring-van-god/



Statement #7: we vieren het mysterie van genade

Aan het slot van onze statement-serie over radicale gastvrijheid tackelen we de illusie van de maakbaarheid. Onze intentie is dat we radicale gastvrijheid oefenen, maar we doen dit alleen vanuit de flow van het feest van genade dat al lang in volle gang is.
We vieren wat de vader tegen zijn zoon zei, die weigerde mee te vieren dat zijn jongere broer was teruggekeerd: ‘mijn jongen, jij bent altijd bij me, en alles wat van mij is, is van jou.’ (Lucas 15:31)
Het is een paradox, een mysterie: we oefenen, we streven, we leren; en tegelijk staan we al lang met onze voeten in die oneindige zee van alles is goed.